معرفی و مقایسه دوره دکتری آموزشی- پژوهشی و دکتری پژوهش محور

ظهور پیشرفت‌های عظیم علمی و تحولات اجتماعی – اقتصادی از یک سو زمینه ساز تحقق برنامه‌های توسعه، سند چشم انداز و نقشه جامع علمی کشور است و از دیگر سو ایجاد تحول در نظام آموزشی و پژوهشی، تنوع بخشی به شیوه‌های آموزشی، پاسخ به تقاضای ورود به دوره‌های تحصیلات تکمیلی، تقویت و ارتقای سطح کمی و کیفی دوره‌های آموزشی و همسان سازی و هماهنگی آن با نیازهای کشور،نظر متولیان و برنامه‌ریزان حوزه آموزش عالی را به بازنگری و تدوین آیین نامه‌های جدید و از جمله پذیرش دانشجو به شیوه پژوهش محور معطوف نموده است.
شایان ذکر است برگزاری دوره‌های دکتری آموزشی -پژوهشی و دکتری پژوهش محور صرفا با مجوز رسمی شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم تحقیقات و فناوری مجاز خواهد بود.

مقایسه اعم شاخصه‌ها و محورهای دو شیوه دکتری آموزشی –پژوهشی و دکتری پژوهش محور

 

عنوان دکتری آموزشی – پژوهشی دکتری پژوهش محور
تعریف دوره‌ای که محتوای برنامه آن مشتمل بر واحدهای درسی و گذراندن پایان نامه است  دوره‌ای با محوریت پژوهش که دستاورد آن منجر به ارائه فناوری جدید، ارائه نظریه و ایده جدید، تولید دانش فنی و ثبت اختراع و ... می‌شود و مشتمل بر اخذ واحدهای درسی محدود و الزام به ارائه پایان نامه است.
شرایط ورود داشتن شرایط عمومی سازمان سنجش و آموزش کشور، مدارک معتبر رسمی تحصیلی، قبولی در آزمون کتبی و مصاحبه با محوریت آزمون است داشتن شرایط عمومی سازمان سنجش و آموزش کشور، مدارک معتبر رسمی تحصیلی، قبولی در آزمون و یا مصاحبه با محوریت ارزیابی فعالیت‌های پژوهشی و مصاحبه علمی است.
روش‌های پذیرش دانشجو عمدتاً از طریق آزمون سراسری، دانشجویان استعدادهای درخشان، اعضای هیات علمی رسمی دانشگاه‌ها، دانشجوی انتقالی به داخل کشور و بورس وزارتخانه‌ها سایر موسسات عمدتاً از طریق بورس وزارتخانه‌ها و سایر موسسات، از طرق آزمون سراسری، دانشجویان استعداد درخشان، اعضای هیات علمی رسمی دانشگاه‌ها و پذیرش دانشجویان انتقالی به داخل کشور
واحدهای درسی (تئوری) 1- واحدهای جبرانی: چنانچه رشته دانشجو با رشته مورد نظر وی متفاوت باشد و یا دروس اصلی و کلیدی دانشجو در مقطع کارشناسی در شرایط کنونی و در مقایسه با دوره‌های دایر متفاوت و از سطح مناسبی برخوردار نباشد گروه آموزشی 2 تا 6 واحد درسی ارائه و دانشجو موظف به اخذ و گذرانیدن آنها خواهد بود.
2- واحدهای اصلی: در دوره دکتری آموزشی- پژوهشی 16 تا 18 واحد درسی ارائه می‌شود.
3- واحد پایان‌نامه: در شیوه دکتری آموزشی- پژوهشی 18 تا 24 واحد به رساله اختصاص دارد.
4- مجموع واحدهای اصلی و پایان نامه: در شیوه دکتری آموزشی- پژوهشی 36 واحد است.
1- واحدهای جبرانی:با توجه به تفاوت رشته تخصصی کارشناسی ارشد و رشته پذیرفته شده گروه آموزشی می‌تواند 2 تا 6 واحد درسی را ارائه و دانشجویان موظف به اخذ و گذراندن آن می‌باشد.
2- واحدهای آموزشی: در دوره دکتری پژوهش محور 2 تا 8 واحد ارائه می شود.
3- واحد پایان‌نامه: در شیوه دکتری پژوهش محور 28 تا 34 واحد به رساله اختصاص دارد.
4- مجموع واحدهای اصلی و پایان‌نامه: در شیوه دکتری پژوهش محور 36 واحد است.
 
حداقل نمره قبولی 1- حداقل نمره واحدهای جبرانی: نمره 14 از 20 است که در میانگین کل محاسبه نمی‌شود.
2- نمره واحدهای دروس اصلی: حداقل 14 از 20 نمره است
3- نمره رساله: حداقل 16 از 20 نمره تعیین می‌شود در صورتی که نمره کمتر از 16 باشد دانشجو موظف است که طی 6 ماه اصلاحات را انجام و فقط یکبار دیگر می‌تواند از رساله خود دفاع نماید.
4- میانگین: نیمسال و کل دوره دانشجو نباید کمتر از 16 از 20 نمره باشد.
1- حداقل نمره واحدهای جبرانی: نمره 14 از 20 است که در میانگین کل محاسبه نمی‌شود.
2- نمره واحدهای دروس اصلی: حداقل 14 از 20 نمره است.
3- نمره رساله: حداقل 16 از 20 نمره تعیین می‌شود در صورتی که نمره کمتر از 16 باشد و یا غیر قابل قبول ارزیابی شود دانشجو موظف است طی 6 ماه اصلاحات را انجام و فقط یکبار دیگر می‌تواند از رساله خود دفاع نماید.
4- میانگین:میانگین نمره دانشجو در نیمسال و کل دوره نباید کمتر از 16 از 20 نمره باشد.
 
آزمون جامع پس از موفقیت دانشجو در گذرانیدن واحدهای تئوری و ارائه نمره زبان معتبر، با اخذ واحد امتحان جامع؛ از دانشجو به صورت کتبی و شفاهی از 2 یا 3 درس اصلی آزمون بعمل آمده و نمره آزمون جامع نباید کمتر از 16 باشد لیکن نمره امتحان جامع در میانگین نمرات دانشجو لحاظ نمی‌شود و در صورت عدم موفقیت، دانشجو فقط یکبار دیگر مجاز به اخذ و شرکت در آزمون جامع خواهد بود. در دوره پژوهش محور در بعضی از کشورها ارزیابی جامع پژوهشی از دانشجو در پایان نیمسال اول و حداکثر بعد از طی 2 نیمسال بعمل می‌آید و در صورتی که ارزیابی قابل قبولی داشته باشد مجاز به ادامه نگارش پایان نامه بوده و در غیر اینصورت بایستی طی 6 ماه بعد مجدداً در ارزیابی شرایط قابل قبولی اخذ نماید.
انتخاب استاد راهنما در شیوه دکتری آموزشی -پژوهشی حداکثر پس از نیمسال اول دانشجو استاد راهنمای خود را کتبا به گروه معرفی و در صورت تصویب در شورای گروه به دانشجو و استاد ابلاغ می‌شود در شیوه پژوهشی دانشجو در طی نیمسال اول استاد راهنمای خود را کتبا به گروه معرفی و در صورت تصویب شورای گروه به دانشجو و استاد ابلاغ می‌شود.
انتخاب عنوان پایان‌نامه در شیوه آموزشی پژوهشی دانشجو هماهنگ با استاد راهنما عنوان رساله خود را انتخاب و پس از تصویب در شورای گروه مجوز تدوین طرح پیشنهادیهرساله را دریافت می‌کند. در شیوه پژوهشی دانشجو هنگام ورود و ثبت نام یک عنوان پژوهشی دارای کارفرما به گروه ارائه و پس از تایید گروه و عقد قرارداد پژوهشگاه با کارفرما، امکان نگارش طرح پیشنهادیهرسالهرا خواهد داشت.
مراحل تصویب طرح تحقیق دانشجو پس از موفقیت در امتحان جامع و با هماهنگی استاد راهنما و مشاور طرح تحقیق رساله خود را به گروه ارائه و پس از تصویب گروه و انجام دفاعیه در دانشکده مجوز نگارش پایان نامه را اخذ می‌نماید. دانشجو پس از موفقیت در گذرانیدن واحدهای جبرانی و اصلی و با هماهنگی با استاد راهنما طرح تحقیق رساله خود را به گروه ارائه و پس از اخذ مجوز از گروه و انجام دفاعیه در پژوهشکده مجوز نگارش پایان نامه را دریافت می‌کند.
دفاع از رساله دانشجو بایستی 2 مقاله مستخرج از رساله را با نمایه علمی پژوهشی و بین المللی پذیرش گرفته یا چاپ شده داشته و پس از تایید استاد راهنما و مشاور یک نسخه از رساله خود را به گروه ارائه و در صورت تایید استاد داور، اعضای هیات داوران زمان انجام دفاعیه تعیین می‌گردد. دانشجو بایستی در هر 6 ماه یکبار از کمیته راهبردی متشکل از استاد راهنما، مشاور، معاون پژوهشی، مدیر گروه و کارفرما ارزیابی قابل قبولی را کسب نماید و پس از انجام رساله و چاپ حداقل 2 مقاله با نمایه علمی پژوهشی یا بین المللی و تایید نهایی استاد راهنما، گروه و داوران، زمان دفاعیه از رساله را تعیین نمایند.
طول دوره تحصیلی مدت مجاز تحصیل در دوره دکتری آموزشی – پژوهشی حداقل 5/3 سال و حداکثر 5/4 سال است که حداکثر یک نیمسال قابل افزایش است مدت مجاز تحصیل در دوره دکتری پژوهشی حداقل 3 سال و حداکثر 4 سال است که حداکثر یک نیمسال قابل افزایش است
محرومیت از تحصیل در دوره دکتری آموزشی پژوهشی دانشجویانی که میانگین نمره درسی آنها کمتر از 16 باشد، موفق به اخذ نمره زبان نشوند، در امتحان جامع طی دو نوبت نمره 16 اخذ نکنند و رساله آنها غیر قابل قبول ارزیابی شود از ادامه تحصیل محروم خواهند شد. در دوره دکتری پژوهش محور دانشجویانی که موفق به اخذ نمره زبان نشوند، ارزیابی قابل قبول از کمیته راهبردی کسب ننمایند و یا در دفاعیه از رساله نمره قابل قبول اخذ ننمایند از ادامه تحصیل محروم خواهند شد.
اعتبار علمی به استناد نامه شماره 196739 مورخ 91/10/09 وزیر علوم، تحقیقات و فناوری اعتبار مدارک دوره دکتری آموزشی- پژوهشی با دکتری پژوهش محور تفاوتی ندارد.